Jogurt grecki to fermentowany produkt mleczny o gęstej, kremowej konsystencji, otrzymywany z jogurtu poddanego odsączeniu części serwatki. W praktyce nazwa „jogurt grecki” bywa używana zarówno dla produktu tradycyjnie zagęszczanego przez odciekanie, jak i dla wyrobów stylizowanych na taki jogurt, które uzyskują podobną strukturę inną metodą technologiczną. To ważne rozróżnienie, bo wpływa ono na skład, zawartość białka, ilość wody i sposób wykorzystania w kuchni. Dobrze wybrany jogurt grecki jest jednym z najbardziej wszechstronnych przetworów mlecznych: nadaje się zarówno do dań wytrawnych, jak i deserów.
Co to jest jogurt grecki?
Jogurt grecki to gęsty jogurt fermentowany, zwykle wytwarzany z mleka krowiego, rzadziej z mleka owczego lub koziego, w którym po fermentacji usuwa się część serwatki. Należy do kategorii fermentowanych produktów mlecznych, a nie do serów czy śmietan. Jest produktem ukwaszonym przez bakterie jogurtowe, ale niedojrzewającym w takim sensie, jak sery dojrzewające.
Technologicznie punktem wyjścia jest zwykły jogurt, czyli mleko zaszczepione kulturami bakterii Streptococcus thermophilus oraz Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus. W jogurcie greckim kluczowa różnica polega na zmniejszeniu zawartości wody przez odsączenie serwatki albo przez inne metody zagęszczania dopuszczone przez producenta. Skutkiem jest wyższa koncentracja białka i tłuszczu w 100 g w porównaniu z klasycznym jogurtem naturalnym, jeśli porównujemy produkty o podobnej recepturze wyjściowej.
Nazwa nie zawsze oznacza jeden ściśle identyczny produkt. Na rynku spotyka się:
- tradycyjny jogurt grecki odsączany,
- jogurt „typu greckiego”,
- jogurt grecki naturalny,
- warianty odtłuszczone, częściowo odtłuszczone i pełnotłuste,
- produkty smakowe z dodatkiem owoców, cukru, aromatów lub zagęstników.
Z czego i w jaki sposób powstaje?
Podstawowym surowcem do produkcji jogurtu greckiego jest mleko, najczęściej krowie, zazwyczaj pasteryzowane. W zależności od producenta stosuje się mleko pełne, częściowo odtłuszczone albo odtłuszczone. Rodzaj mleka wpływa na smak, barwę i konsystencję gotowego produktu: mleko pełne daje zwykle łagodniejszy smak i bardziej kremowe odczucie w ustach, a mleko odtłuszczone pozwala uzyskać produkt lżejszy, ale mniej aksamitny.
Produkcja przebiega etapami:
- najpierw mleko jest standaryzowane, czyli ustala się pożądaną zawartość tłuszczu,
- często poddaje się je homogenizacji, aby tłuszcz był równomiernie rozproszony,
- następnie mleko jest pasteryzowane, co poprawia bezpieczeństwo mikrobiologiczne,
- po schłodzeniu do temperatury odpowiedniej dla kultur starterowych dodaje się bakterie jogurtowe,
- podczas fermentacji bakterie przekształcają część laktozy w kwas mlekowy, przez co mleko kwaśnieje i tworzy skrzep jogurtowy,
- po osiągnięciu odpowiedniej kwasowości jogurt się chłodzi, aby spowolnić dalszą fermentację,
- na końcu usuwa się część serwatki, co nadaje produktowi charakterystyczną gęstość.
Właśnie fermentacja mleczna odpowiada za kwaśny smak i trwałość produktu. Bakterie starterowe obniżają pH, dzięki czemu białka mleka, głównie kazeina, tworzą żelową strukturę. W gotowym jogurcie część mikroorganizmów pozostaje żywa, jeśli produkt nie był po fermentacji poddany silnej obróbce cieplnej. Sama obecność żywych kultur nie oznacza jednak automatycznie działania probiotycznego; do tego potrzebne są konkretne, przebadane szczepy i odpowiednia deklaracja producenta.
Tradycyjne odsączanie a przemysłowe zagęszczanie
Klasyczny jogurt grecki uzyskuje się przez odsączanie części serwatki z już sfermentowanego jogurtu. To metoda skutecznie zwiększająca koncentrację białka i suchej masy. W efekcie jogurt staje się gęstszy, mniej wodnisty i bardziej sycący.
W produkcji przemysłowej podobny efekt można osiągnąć także innymi metodami, na przykład przez zagęszczanie mleka przed fermentacją, dodatek białek mlecznych lub mleka w proszku, czasem z użyciem membranowych technik filtracji. Nie musi to oznaczać produktu gorszego jakościowo, ale wpływa na profil składu i warto czytać etykietę, jeśli zależy nam na określonej recepturze.
Jaką rolę odgrywa fermentacja?
Fermentacja mleczna to proces, w którym bakterie jogurtowe wykorzystują laktozę, czyli naturalny cukier mleczny, i przekształcają ją głównie w kwas mlekowy. Dzięki temu jogurt grecki ma wyraźnie kwaśniejszy smak niż mleko i jest mikrobiologicznie bardziej stabilny.
Zakwaszenie wpływa też na strukturę. Im staranniej kontrolowana fermentacja i im skuteczniejsze odsączenie serwatki, tym produkt zwykle jest bardziej zwarty i kremowy. Jeśli fermentacja trwa zbyt długo, smak może stać się zbyt kwaśny, a konsystencja mniej jedwabista.
Znaczenie rodzaju mleka
Najczęściej spotykany w Polsce jogurt grecki powstaje z mleka krowiego. Ma on zazwyczaj barwę białą do lekko kremowej, łagodny mleczny aromat i umiarkowaną kwasowość. Wersje z mleka owczego są przeważnie tłustsze, bogatsze w smaku i bardziej kremowe. Jogurty z mleka koziego mogą mieć bardziej wyrazisty, charakterystyczny aromat i nieco inną nutę smakową.
Dla osób z alergią na białka mleka rodzaj mleka nie rozwiązuje automatycznie problemu. Mleko kozie lub owcze nie jest z definicji bezpieczne dla uczulonych na mleko krowie, bo reakcje krzyżowe między białkami mleka różnych ssaków są możliwe.
Wersje tłuste i chude
Jogurt grecki występuje w wersjach odtłuszczonych, o obniżonej zawartości tłuszczu i pełnotłustych. Tłuszcz wpływa nie tylko na kaloryczność, ale także na odczucie kremowości, pełnię smaku i zachowanie produktu w kuchni.
Wersja pełnotłusta zwykle lepiej sprawdza się w sosach i deserach, bo daje bardziej gładką strukturę. Wersja chuda może mieć wyższą zawartość białka w stosunku do kalorii, ale bywa wyraźniej kwaśna i mniej aksamitna.
Najważniejsze właściwości jogurtu greckiego
| Cecha | Typowa wartość lub opis | Od czego zależy | Ważne zastrzeżenie |
|---|---|---|---|
| Podstawowy surowiec | Najczęściej mleko krowie pasteryzowane, rzadziej mleko owcze lub kozie | Od receptury producenta, regionu pochodzenia i typu produktu | Nazwa „grecki” nie oznacza automatycznie konkretnego rodzaju mleka |
| Sposób produkcji | Fermentacja mleka kulturami jogurtowymi, a następnie odsączenie części serwatki lub inne zagęszczenie | Od technologii zakładu, stopnia odsączenia i składu mleka | Nie każdy produkt o tej samej nazwie jest zagęszczany wyłącznie tradycyjnym odciekaniem |
| Zawartość tłuszczu | Zwykle od około 0 do 10 g w 100 g, zależnie od wariantu | Od użytego mleka i standaryzacji tłuszczu | Wersje smakowe i kremowe mogą mieć inny profil tłuszczowy niż wariant naturalny |
| Zawartość białka | Najczęściej około 6–10 g w 100 g, zwykle więcej niż w zwykłym jogurcie naturalnym | Od stopnia usunięcia serwatki, rodzaju mleka i dodatku białek mlecznych | Najbardziej miarodajne są dane z etykiety konkretnego produktu |
| Węglowodany i cukry | W wariancie naturalnym zwykle około 3–5 g w 100 g, głównie jako pozostała laktoza | Od fermentacji, odsączenia i ewentualnego dodatku cukru lub owoców | Pozycja „w tym cukry” na etykiecie nie oznacza automatycznie cukru dodanego |
| Kaloryczność | Orientacyjnie około 60–130 kcal w 100 g dla wersji naturalnych | Głównie od zawartości tłuszczu i stopnia koncentracji suchej masy | Wersje smakowe mogą mieć znacznie wyższą wartość energetyczną |
| Konsystencja | Gęsta, kremowa, zwarta, zwykle mniej płynna niż klasyczny jogurt | Od odsączenia serwatki, homogenizacji, zawartości tłuszczu i dodatków stabilizujących | Niewielka ilość oddzielonej serwatki nie musi oznaczać wady ani zepsucia |
| Smak i aromat | Kwaśny do łagodnie kwaśnego, mleczny, pełniejszy niż w jogurcie naturalnym | Od rodzaju mleka, czasu fermentacji i zawartości tłuszczu | Silnie kwaśny lub gorzki posmak może świadczyć o nieprawidłowym przechowywaniu lub zepsuciu |
| Przechowywanie | Wymaga chłodzenia, zwykle w temperaturze lodówkowej około 2–6°C | Od wskazań producenta, szczelności opakowania i zachowania łańcucha chłodniczego | Po otwarciu najlepiej zużyć w krótkim czasie zgodnie z instrukcją na opakowaniu i oceną stanu produktu |
Smak, zapach, barwa i konsystencja
Jogurt grecki ma smak wyraźnie mleczny, lekko do umiarkowanie kwaśnego. W porównaniu ze zwykłym jogurtem naturalnym odbierany jest często jako pełniejszy i bardziej „śmietankowy”, nawet jeśli nie zawiera bardzo dużo tłuszczu. Dzieje się tak dlatego, że mniejsza ilość wody wzmacnia odczucie gęstości i koncentracji smaku.
Zapach powinien być świeży, czysty, mleczno-fermentacyjny, bez nut drożdżowych, gnilnych czy ostro alkoholowych. Barwa jest zwykle biała lub lekko kremowa. Wersje z mleka owczego bywają bardziej kremowe w odcieniu, a z koziego mogą mieć bardziej charakterystyczny aromat.
Konsystencja to cecha najbardziej wyróżniająca jogurt grecki. Powinna być gęsta, kremowa, zwarta i gładka, choć niektóre produkty mają drobnoziarnistą strukturę wynikającą z technologii. Niewielkie oddzielenie serwatki na powierzchni jest zjawiskiem naturalnym i nie oznacza od razu zepsucia. Jeśli jednak towarzyszy mu wybrzuszenie opakowania, nietypowy zapach lub śluzowatość, produkt może być nieświeży.
Skład i podstawowe wartości odżywcze
Naturalny jogurt grecki zawiera przede wszystkim wodę, białka mleka, tłuszcz mleczny, pozostałą laktozę, składniki mineralne oraz produkty fermentacji, głównie kwas mlekowy. W odróżnieniu od klasycznego jogurtu naturalnego zwykle ma więcej białka w 100 g, ponieważ usunięcie części serwatki koncentruje składniki suche.
Orientacyjne wartości odżywcze jogurtu greckiego naturalnego w 100 g wynoszą najczęściej:
- energia: około 60–130 kcal,
- białko: około 6–10 g,
- tłuszcz: około 0–10 g,
- węglowodany: około 3–5 g,
- cukry: zwykle zbliżone do całkowitej ilości węglowodanów w wersji naturalnej, bo pochodzą głównie z laktozy,
- wapń: zwykle istotna ilość, choć konkretne wartości zależą od produktu.
W typowej porcji 150 g jogurt grecki dostarcza więc często około 9–15 g białka, a w wersjach bardziej skoncentrowanych nawet więcej. Trzeba jednak pamiętać, że wysoka zawartość białka nie oznacza automatycznie niskiej kaloryczności. Wariant pełnotłusty może być jednocześnie sycący i dość energetyczny.
Jogurt grecki zawiera zarówno kazeinę, która dominuje w strukturze skrzepu, jak i część białek serwatkowych. Ilość laktozy bywa niższa niż w mleku, bo część została rozłożona w fermentacji, a część może zostać usunięta wraz z serwatką. Nie oznacza to jednak, że każdy jogurt grecki jest bezlaktozowy. Osoby z nietolerancją laktozy powinny sprawdzać etykietę i własną tolerancję.
Warianty smakowe mogą znacząco różnić się od naturalnych. Dodatek cukru, wsadu owocowego, skrobi, pektyn czy aromatów zmienia smak, kaloryczność i niekiedy konsystencję. Dlatego wartości z etykiety konkretnego opakowania zawsze mają pierwszeństwo przed danymi orientacyjnymi.
Zastosowanie kulinarne jogurtu greckiego
Zastosowanie jogurtu greckiego jest bardzo szerokie, bo łączy on cechy jogurtu i gęstego kremowego dodatku kulinarnego. Można spożywać go bez dodatków, z owocami, płatkami zbożowymi, orzechami lub miodem. Dzięki gęstości sprawdza się lepiej niż zwykły jogurt tam, gdzie zależy nam na zwartej strukturze.
- jako baza śniadań i przekąsek,
- do dipów i sosów, na przykład z czosnkiem, ogórkiem i ziołami,
- do sałatek zamiast części majonezu lub śmietany,
- do marynat do mięsa, ponieważ kwasowość pomaga zmiękczać powierzchnię surowca,
- do zup kremów jako dodatek pod koniec gotowania,
- do deserów warstwowych, serników na zimno i kremów,
- do wypieków, gdzie może zastępować część tłuszczu lub śmietany,
- do koktajli, choć trzeba pamiętać, że jest mniej płynny niż zwykły jogurt.
Jogurt grecki można podgrzewać, ale jak inne fermentowane produkty mleczne może się zwarzyć przy wysokiej temperaturze, zwłaszcza jeśli jest chudy i trafi bezpośrednio do wrzącej potrawy. Najbezpieczniej dodawać go pod koniec gotowania, po zahartowaniu niewielką ilością ciepłego płynu. Wersje pełnotłuste są zwykle bardziej stabilne cieplnie.
Zamrażanie jest możliwe, lecz po rozmrożeniu konsystencja bywa bardziej ziarnista i mniej jednolita. Taki produkt lepiej nadaje się wtedy do gotowania lub pieczenia niż do jedzenia łyżeczką.
Czym różni się od podobnych produktów?
Najczęstsze porównanie dotyczy jogurtu naturalnego. Oba produkty są fermentowane podobnymi kulturami bakterii, ale jogurt grecki jest zwykle gęstszy i bardziej skoncentrowany. Ma przeważnie więcej białka i mniej wody w 100 g. Klasyczny jogurt naturalny jest bardziej płynny i lżejszy w odczuciu, dlatego lepiej nadaje się do picia, koktajli i lekkich dressingów.
W porównaniu z jogurtem „typu greckiego” różnice zależą od producenta. Produkt typu greckiego może być zbliżony sensorycznie, ale jego gęstość nie zawsze wynika z odsączenia serwatki. Czasem uzyskuje się ją przez zagęszczenie mleka lub dodatek składników mlecznych. To nie jest z definicji wada, lecz inna droga technologiczna.
Kefir różni się od jogurtu greckiego składem mikroflory i cechami sensorycznymi. Powstaje z udziałem bardziej złożonych kultur, obejmujących bakterie i drożdże, dlatego bywa bardziej orzeźwiający, rzadszy i może naturalnie zawierać śladowe ilości dwutlenku węgla oraz alkoholu. Jogurt grecki jest zwykle spokojniejszy smakowo i pozbawiony tej lekkiej musującej nuty.
Skyr bywa mylony z jogurtem greckim, bo oba są gęste i bogate w białko. Skyr jest jednak odrębnym tradycyjnym produktem fermentowanym, zwykle jeszcze chudszym i bardziej białkowym w przeliczeniu na 100 g. Jogurt grecki częściej daje pełniejsze, bardziej kremowe odczucie dzięki wyższej zawartości tłuszczu lub innej strukturze.
Śmietana fermentowana także bywa kulinarnie porównywana z jogurtem greckim, ale to inna kategoria produktu. Powstaje ze śmietanki, więc ma zwykle dużo więcej tłuszczu i łagodniejszy, bardziej maślany smak. Jogurt grecki jest kwaśniejszy i dostarcza z reguły więcej białka przy niższej zawartości tłuszczu.
Jak wybrać produkt dobrej jakości?
Przy zakupie warto najpierw spojrzeć na pełną nazwę. „Jogurt grecki”, „jogurt typu greckiego” i „deser jogurtowy w stylu greckim” nie muszą oznaczać tego samego. Następnie dobrze sprawdzić wykaz składników.
W prostym wariancie naturalnym skład może obejmować tylko mleko i kultury bakterii jogurtowych. Czasem pojawiają się także mleko w proszku, białka mleczne lub stabilizatory poprawiające teksturę i ograniczające oddzielanie serwatki. Sam ich dodatek nie przesądza automatycznie o niskiej jakości, ale informuje, jak osiągnięto pożądaną konsystencję.
Warto zwrócić uwagę na:
- rodzaj mleka,
- zawartość białka, jeśli zależy nam na produkcie bardziej skoncentrowanym,
- zawartość tłuszczu, jeśli wybieramy między wersją lekką a kremową,
- ilość cukrów i obecność cukru dodanego w wersjach smakowych,
- informację o żywych kulturach bakterii, jeśli jest podana,
- warunki przechowywania,
- termin przydatności lub datę minimalnej trwałości,
- stan opakowania.
W przypadku produktów chłodzonych kluczowy jest nienaruszony łańcuch chłodniczy. Nie warto wybierać opakowań wybrzuszonych, nieszczelnych, zabrudzonych przy zgrzewie albo stojących poza zalecaną strefą chłodzenia. Oznaczenie „należy spożyć do” jest bardziej rygorystyczne i dotyczy bezpieczeństwa łatwo psującej się żywności. „Najlepiej spożyć przed” odnosi się częściej do optymalnej jakości, ale przy jogurcie i tak trzeba kierować się stanem produktu i wskazaniami producenta.
Przechowywanie, trwałość i oznaki zepsucia
Jogurt grecki należy przechowywać w lodówce, zwykle w temperaturze około 2–6°C, chyba że producent wskazuje inaczej. Po zakupie warto jak najszybciej umieścić go w chłodzie, szczególnie w ciepłe dni, bo przerwanie łańcucha chłodniczego skraca trwałość i zwiększa ryzyko rozwoju niepożądanych drobnoustrojów.
Po otwarciu opakowanie trzeba szczelnie zamknąć lub przełożyć produkt do czystego, zamykanego pojemnika. Najlepiej używać czystej łyżki, aby nie wprowadzać do środka dodatkowej mikroflory. Jogurt łatwo przejmuje obce zapachy, więc nie powinien stać otwarty obok intensywnie pachnących potraw.
Naturalne oddzielenie niewielkiej ilości serwatki nie musi oznaczać zepsucia. Wystarczy delikatnie wymieszać produkt. Niepokojące są natomiast:
- wybrzuszone opakowanie,
- pleśń na powierzchni,
- ostry, gnilny lub nietypowo drożdżowy zapach,
- śluzowata, nienaturalnie ciągnąca się konsystencja,
- wyciek z opakowania,
- nietypowa zmiana barwy,
- wyraźne gazowanie.
Nie należy próbować podejrzanego produktu „na smak”, aby ocenić, czy jeszcze się nadaje. Szczególną ostrożność powinny zachować kobiety w ciąży, małe dzieci, osoby starsze i osoby z obniżoną odpornością. Jeśli po spożyciu pojawią się objawy zatrucia pokarmowego lub reakcji alergicznej, potrzebny jest kontakt z lekarzem.
Mity i nieporozumienia
- Każdy jogurt grecki jest tradycyjnie odsączany. Nie zawsze; część produktów uzyskuje gęstość inną metodą technologiczną.
- Jogurt grecki nie zawiera cukru. Naturalny nie musi mieć cukru dodanego, ale nadal zawiera naturalnie występującą laktozę.
- Każdy jogurt grecki jest probiotykiem. To zbyt duże uproszczenie; fermentacja nie jest równoznaczna z właściwościami probiotycznymi.
- Wersja 0% tłuszczu jest zawsze lepsza. Zależy od zastosowania, smaku i całej diety; ma mniej tłuszczu, ale nie zawsze lepszą teksturę.
- Jogurt grecki i skyr to to samo. Są podobne kulinarnie, ale to różne produkty o nieco innym profilu składu i technologii.
- Produkt bez laktozy jest odpowiedni dla osób z alergią na mleko. Nie, bo nadal może zawierać białka mleka wywołujące reakcję alergiczną.
Ciekawostki o jogurcie greckim
- Usunięcie serwatki sprawia, że do wytworzenia określonej masy jogurtu greckiego potrzeba zwykle więcej mleka niż do klasycznego jogurtu.
- Im wyższy stopień odsączenia, tym zwykle gęstsza struktura i bardziej skoncentrowany smak.
- W kuchni śródziemnomorskiej gęsty jogurt jest ważnym składnikiem sosów, dipów i dodatków do mięs.
- Jogurt z mleka owczego bywa naturalnie bardziej kremowy niż jego odpowiednik z mleka krowiego.
- Oddzielona podczas produkcji serwatka może być dalej wykorzystywana w przemyśle spożywczym, co ma znaczenie technologiczne i ekonomiczne.
- Gęstość jogurtu nie zawsze oznacza wysoką zawartość tłuszczu; często wynika przede wszystkim z mniejszej ilości wody.
- Wersje smakowe mogą zawierać kilka razy więcej cukrów ogółem niż wariant naturalny.
- Po dodaniu soli, czosnku i ziół jogurt grecki może pełnić funkcję lekkiej alternatywy dla części sosów na bazie śmietany lub majonezu.
FAQ
Czy jogurt grecki zawiera laktozę?
Tak, zwykle zawiera laktozę, choć często mniej niż mleko i niekiedy mniej niż zwykły jogurt. Fermentacja rozkłada część laktozy, a odsączenie serwatki może usuwać jej kolejną część.
Tolerancja jest indywidualna. Osoby z nietolerancją laktozy powinny sprawdzać etykietę albo wybierać wersje wyraźnie oznaczone jako bez laktozy.
Czym różni się jogurt grecki od zwykłego jogurtu naturalnego?
Przede wszystkim konsystencją i stopniem koncentracji. Jogurt grecki jest gęstszy, zwykle zawiera więcej białka w 100 g i mniej wody.
Jogurt naturalny jest bardziej płynny i lżejszy, dlatego lepiej sprawdza się do picia i koktajli. Jogurt grecki lepiej trzyma strukturę w sosach i deserach.
Czy jogurt grecki jest tym samym co skyr?
Nie. Oba produkty są gęste i bogate w białko, ale nie są identyczne technologicznie ani sensorycznie.
Skyr jest zwykle chudszy i bardziej skoncentrowany białkowo, a jogurt grecki częściej daje bardziej kremowe, pełniejsze odczucie w ustach.
Czy można gotować z jogurtem greckim?
Tak, ale najlepiej ostrożnie. Przy wysokiej temperaturze może się zwarzyć, zwłaszcza jeśli jest chudy.
W praktyce warto dodawać go pod koniec gotowania i wcześniej zahartować niewielką ilością ciepłego płynu. Do gorących sosów zwykle lepiej sprawdzają się wersje bardziej tłuste.
Jak rozpoznać dobry jogurt grecki?
Warto sprawdzić pełną nazwę, skład, zawartość białka, tłuszczu i cukrów oraz stan opakowania. Dla wielu osób dobrym wyborem będzie naturalny wariant o prostym składzie i wyższej zawartości białka.
Jeśli zależy nam na tradycyjnej charakterystyce, warto szukać informacji, że produkt jest odsączany lub zagęszczany przez usunięcie serwatki, choć nie każdy producent to precyzyjnie podaje.
Czy jogurt grecki jest odpowiedni dla osób z alergią na mleko?
Nie należy tego zakładać. Jogurt grecki zawiera białka mleka, które mogą wywoływać reakcję alergiczną.
To co innego niż nietolerancja laktozy. W razie podejrzenia alergii na białka mleka potrzebna jest konsultacja z lekarzem.
Czy jogurt grecki można zamrozić?
Można, ale po rozmrożeniu jego konsystencja często się pogarsza. Produkt staje się bardziej grudkowaty lub rozwarstwiony.
Po rozmrożeniu najlepiej wykorzystać go do dań gotowanych, pieczonych albo koktajli, a nie jako deser jedzony bezpośrednio z kubeczka.
Dlaczego na powierzchni jogurtu greckiego pojawia się płyn?
To zwykle serwatka, która może naturalnie oddzielać się podczas przechowywania. Niewielka ilość takiego płynu nie jest wadą.
Wystarczy delikatnie wymieszać jogurt. Niepokój powinny budzić dopiero dodatkowe objawy, takie jak zły zapach, wybrzuszenie opakowania czy pleśń.
